Ile kosztuje akt notarialny – opłaty i dodatkowe koszty

Kwota podana przez kancelarię jako „koszt aktu” może oznaczać samo wynagrodzenie notariusza albo pełną sumę potrzebną przy podpisaniu dokumentu. Stąd biorą się różnice między pozornie podobnymi wycenami. Przed rezerwacją terminu warto więc poprosić o rozbicie kosztów na poszczególne pozycje. Taksa notarialna, podatki i opłaty sądowe to odrębne należności, choć często wszystkie wpłaca się w kancelarii. Ich rozróżnienie ułatwia porównanie ofert i pozwala uniknąć niedoszacowania budżetu, zwłaszcza przy zakupie nieruchomości.

Co składa się na koszt aktu notarialnego?

Akt notarialny nie ma jednej uniwersalnej ceny. Inaczej wycenia się testament, inaczej umowę majątkową małżeńską, a jeszcze inaczej sprzedaż mieszkania obciążonego hipoteką. Znaczenie mają rodzaj czynności, wartość jej przedmiotu oraz dodatkowe oświadczenia i wnioski zawarte w dokumencie.

W rozliczeniu mogą pojawić się:

  • taksa notarialna – wynagrodzenie za dokonanie czynności;
  • VAT – doliczany do wynagrodzenia kancelarii;
  • podatek związany z transakcją – jeśli dana czynność podlega opodatkowaniu, a notariusz jest jego płatnikiem;
  • opłaty sądowe – przykładowo za wpisy do księgi wieczystej;
  • wypisy aktu i czynności dodatkowe – zależnie od zakresu sprawy.

Nie każda z tych pozycji wystąpi przy każdym akcie. Przy prostym testamencie rozliczenie będzie znacznie krótsze niż przy zakupie lokalu z kredytem.

Kwota przekazana notariuszowi nie jest w całości jego wynagrodzeniem. Część pieniędzy kancelaria pobiera i przekazuje jako podatki oraz opłaty sądowe.

Ile wynosi taksa notarialna?

Stawka maksymalna a rzeczywista wycena

Taksa maksymalna jest limitem, a nie obowiązkowym cennikiem. Wynagrodzenie można ustalić poniżej dopuszczalnej granicy. Dlatego dwie kancelarie mogą zaproponować różne ceny za porównywalną czynność.

Przy wielu umowach wysokość limitu zależy od wartości przedmiotu czynności. Stosuje się przedziały wartości oraz odpowiedni sposób obliczenia wynagrodzenia. Nie oznacza to jednak, że koszt każdego aktu rośnie proporcjonalnie do ceny nieruchomości.

Dla niektórych czynności przewidziano stawki kwotowe albo obniżenie zwykłego limitu. Z tego powodu wyliczenie znalezione dla darowizny działki nie musi pasować do sprzedaży lokalu mieszkalnego o tej samej wartości. Internetowy kalkulator bez wyboru właściwego rodzaju umowy może dać mylący wynik.

Najbardziej użyteczna jest wycena uwzględniająca konkretny stan prawny i zakres dokumentu. Powinna wskazywać, czy podana taksa jest netto czy brutto oraz czy obejmuje wszystkie planowane czynności. Samo hasło „akt od kilkuset złotych” niewiele mówi o końcowym rachunku.

Podatki przy akcie: często większe niż wynagrodzenie kancelarii

Zakup nieruchomości i znaczenie zwolnień

Przy zakupie nieruchomości na rynku wtórnym istotnym kosztem bywa podatek od czynności cywilnoprawnych. W typowej opodatkowanej sprzedaży nieruchomości stawka wynosi 2%, a podstawą jest wartość rynkowa, nie automatycznie dowolna cena wpisana do umowy.

Dla nieruchomości o wartości 600 000 zł oznaczałoby to 12 000 zł podatku. To przykład pokazujący skalę obciążenia, nie gotowa wycena każdej transakcji. Ostateczny wynik zależy między innymi od możliwości zastosowania zwolnienia.

Przy zakupie pierwszego mieszkania lub domu może przysługiwać zwolnienie, ale potoczne określenie „pierwsze mieszkanie” nie wystarcza do jego potwierdzenia. Znaczenie mają wcześniejsze prawa do nieruchomości, sposób ich nabycia, a przy wspólnym zakupie także sytuacja pozostałych kupujących. Te informacje trzeba przekazać kancelarii przed podpisaniem umowy.

Zakup od dewelopera zwykle rozlicza się inaczej, ponieważ cena obejmuje VAT. Nie należy jednak przyjmować, że każda transakcja z przedsiębiorcą automatycznie wyklucza inne podatki. Osobnego sprawdzenia wymagają również darowizny: pokrewieństwo, wcześniejsze nabycia i warunki zwolnienia mogą istotnie zmienić rozliczenie.

Wypisy, księga wieczysta i pozostałe opłaty

Oryginał aktu pozostaje w kancelarii, a uprawnione osoby otrzymują wypisy mające moc prawną oryginału. Ich koszt zależy od objętości dokumentu i liczby wydawanych egzemplarzy. Długi akt oraz kilka wypisów mogą zauważalnie podnieść rachunek, mimo że pojedyncza strona nie wydaje się dużym wydatkiem.

Przy nieruchomościach dochodzą opłaty za odpowiednie wpisy do księgi wieczystej. Wpis własności, ustanowienie hipoteki czy wykreślenie wcześniejszego obciążenia to różne sprawy. Nie każda wystąpi w danej transakcji i nie każdą rozlicza się identycznie.

Osobną pozycją może być wynagrodzenie za złożenie wniosku wieczystoksięgowego. Warto odróżnić je od samej opłaty sądowej – podobne nazwy na wycenie nie oznaczają tego samego kosztu.

Poza rachunkiem kancelarii pozostają czasem dokumenty potrzebne do zawarcia umowy: zaświadczenia, wypisy z ewidencji czy dokumentacja bankowa. Jeżeli czynność odbywa się poza kancelarią albo wymaga udziału tłumacza przysięgłego, również trzeba uwzględnić dodatkowy wydatek.

Jak porównać oferty kancelarii?

Porównanie ma sens tylko wtedy, gdy każda kancelaria otrzyma ten sam opis sprawy. Potrzebne będą przede wszystkim rodzaj czynności, wartość przedmiotu umowy, liczba stron oraz informacje o kredycie i obciążeniach. Przy darowiźnie istotne jest także pokrewieństwo stron.

W zapytaniu warto poprosić o:

  • łączną kwotę do zapłaty oraz osobne wskazanie wynagrodzenia brutto;
  • wyszczególnienie podatków i opłat sądowych;
  • informację, ile wypisów uwzględniono w cenie;
  • określenie czynności dodatkowo płatnych;
  • potwierdzenie, jakie dokumenty trzeba dostarczyć i kiedy wpłacić pieniądze.

Negocjować można wynagrodzenie kancelarii. Podatek ani należna opłata sądowa nie stają się niższe dlatego, że inny notariusz zaproponował tańszą obsługę.

Jak ustalić pełny budżet przed podpisaniem aktu?

Najbezpieczniejszą podstawą jest pisemna kalkulacja dla konkretnej czynności, sporządzona po przedstawieniu najważniejszych dokumentów. Wstępna wycena telefoniczna może się zmienić, jeśli dopiero później ujawni się konieczność dodatkowego pełnomocnictwa, wpisu lub oświadczenia.

Trzeba też sprawdzić, czy planowana transakcja wymaga jednego aktu, czy kilku. Przykładowo notarialna umowa przedwstępna i późniejsza umowa sprzedaży to odrębne czynności. Budżet powinien obejmować cały planowany proces, a nie wyłącznie pierwszy termin w kancelarii.

Przed podpisaniem dokumentu powinny być znane trzy rzeczy: pełna kwota, zakres obsługi i podstawa ewentualnych dopłat. Taka wycena pozwala ocenić rzeczywisty koszt aktu, zamiast porównywać jedynie najbardziej widoczną pozycję w cenniku.